Review: Coöperatieve werkvormen

Heel blij ben ik met het boek ‘Coöperatieve Werkvormen voor elke groep en ieder vak’. Het is geschreven door dr. Spencer Kagan en uitgegeven door Bazalt. In deze review lees je meer over het boek zelf en waarom ik er zo enthousiast over ben.

Coöperatief leren

Goed kunnen samenwerken is belangrijke om te kunnen functioneren in de samenleving. Coöperatief leren is een goede manier om dit te oefenen. Je spreekt van coöperatief leren, als de activiteit aan vier (GIPS-)criteria voldoet:

Gelijke deelname

Iedereen neemt deel. Zelfs de leerlingen die tijdens andere lessen niet of weinig meedoen. Leerlingen doen om de beurt wat, of er wordt aangegeven hoeveel tijd ieder krijgt.

Individuele aanspreekbaarheid

Alle leerlingen zijn aan te spreken op het groepsproces. Iedereen is individueel in staat om het antwoord toe te lichten. Op deze manier zijn alle leerlingen actief en gemotiveerd om mee te doen.

Positieve wederzijdse afhankelijkheid

Leerlingen hebben elkaar nodig om de opdracht te kunnen uitvoeren. Hierdoor ontstaat wederzijdse steun en staan leerlingen positiever ten opzichte van goede prestaties.

Simultane actie

Veel meer leerlingen zijn tegelijkertijd actief betrokken.

Het boek

In het boek staan maar liefst 59 coöperatieve werkvormen. Deze worden in het boek ‘structuren’ genoemd. Elke structuur voldoet aan de criteria van coöperatief leren.

Opbouw

De structuren in het boek staan op alfabetische volgorde. Iedere structuur wordt op dezelfde manier gepresenteerd. Je ziet de titel van de structuur en de bijbehorende afbeelding op de linker bladzijde. Op de rechter bladzijde staan de doelen en de inhoud van de structuur vermeld:

Interpersoonlijke doelen:

  • Klasbouwer
  • Teambouwer
  • Sociale vaardigheden
  • Communicatievaardigheden
  • Besluitvorming

Inhoud van het onderwijs:

  • Beheersing
  • Procedureel leren
  • Informatie-uitwisseling
  • Denkvaardigheden
  • Informatie presenteren

Vervolgens zie je de stappen waaruit de structuur bestaat.

Op de bladzijde(s) erna wordt de structuur uitgebreid beschreven. Je krijgt tips voor een gedifferentieerde instructie en de kracht van de structuur wordt uitgelegd. Bij veel structuren krijg je tips voor het toepassen in de klas en worden varianten van de structuur beschreven. Bij een groot aantal structuren krijg je kant-en-klare opdrachtbladen of sjablonen die je kunt gebruiken voor jouw eigen activiteiten.

Mijn mening

Wat een fantastisch boek is dit! Alle kennis over de coöperatieve werkvormen (structuren) van Kagan gebundeld in een prachtig naslagwerk. Een boek om als leerkracht dagelijks te pakken bij het voorbereiden van je lessen.

Het boek is misschien niet goedkoop, maar het is in mijn ogen van grote waarde. En bovendien tijdloos!

Dr. Spencer Kagan promoot een duidelijke visie op onderwijs. In deze visie zijn alle leerlingen actief betrokken. Leerlingen zijn gemotiveerder om te leren, omdat ze veel mogen bewegen, samenwerken en praten over de leerstof.

Eerder schreef ik een blog over nog meer voordelen van dit soort structuren. Je kunt ze in elke fase van je les en op heel veel momenten op de dag inzetten:

  • om voorkennis te activeren
  • als controlemiddel na de uitleg van nieuwe leerstof
  • als verwerking van een les
  • bij het leren van woordjes
  • bij het maken van klassenregels
  • als reflectieopdracht
  • als een leuk tussendoortje

De opbouw van het boek vind ik heel praktisch. Hoe vaker je de werkvormen en hun namen noemt, hoe gemakkelijker je ze terugvindt in de alfabetische volgorde.

Het boek bevat een handige matrix waarin alle structuren staan. In deze matrix zie je in één oogopslag welke structuren in het boek staan mét de interpersoonlijke doelen en de inhoud van het onderwijs.

Bedankt Uitgeverij Bazalt, voor het toesturen van dit boek!

Dit artikel bevat affiliatelinks.

Verkeer oefenen

Verkeer oefenen. Elk jaar doen veel kinderen uit groep 7 mee aan het theoretisch en praktisch verkeersexamen. Wil je meer (laten) oefenen? In dit artikel heb ik verschillende websites en materialen op een rij gezet.

Verkeer oefenen met dit kwartet

Juf Rianne heeft een kwartet verkeersborden gemaakt. Hiermee kunnen de leerlingen spelenderwijs verkeersborden en verkeersregels oefenen. Lees hier hoe je het speelt en download het spel gratis.

Verkeersbingo

Om verkeerssituaties goed te kunnen inschatten, is kennis van de verkeersborden nodig. Daar kan de Verkeersbingo van juf Lisa bij helpen. Koop de Verkeersbingo hier.

Nationaal VVN Verkeersexamen

Op deze website kun je verschillende dingen oefenen.

Verkeer oefenen – online

Op deze sites kunnen leerlingen online oefenen

Online spelend leren

Op deze sites kunnen leerlingen online spelend leren

verkeer oefenen

Heb je nog aanvullingen? Mail dan naar femke@juffrouwfemke.com , of laat een reactie achter.

Kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken

Kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken! Met deze werkbladen kunnen jouw leerlingen kennismaken en oefenen met deze reken-en-wiskunde onderdelen. De antwoordbladen zijn ook toegevoegd. Bovendien kun je drie formats downloaden, waarmee jouw leerlingen zélf een werkblad voor een klasgenoot kunnen maken.

Bedoeling

Met deze werkbladen oefenen de leerlingen het rekenen met kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken.

Voorbereiding

Print de werkbladen uit, neem ze samen door en je leerlingen kunnen aan de slag!

Kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken

In groep 8 geef ik altijd een aantal wiskundelessen. Mijn leerlingen smullen daarvan! Ze voelen zich dan al echt middelbare scholieren en werken heel gemotiveerd en actief.

Met de werkbladen uit deze download maken de leerlingen kennis met kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken. Waar nodig, staat er een stukje uitleg. Vervolgens maken de leerlingen de sommen.

Je kunt ervoor kiezen om de sommen individueel te laten maken, of in tweetallen.

Naast de vier werkbladen, vind je ook de antwoordbladen in de download. Bovendien vind je er drie formats, waarmee jouw leerlingen zélf een werkblad voor een klasgenoot kunnen maken.

Download

Download hier de werkbladen, antwoordbladen en formats om zelf een werkblad te maken.

kwadraten machtsverheffen worteltrekken

Meer uit deze serie 😊

In deze serie werkboekjes zijn ook verschenen:

Er wordt hard gewerkt aan de volgende uitgaven:

  • Hoeken
  • Cirkels
  • Negatieve getallen
  • Breuken

Verboden je vinger op te steken

Ken je dat? Je stelt een klassikale vraag en een aantal leerlingen steekt meteen de vinger op om antwoord te geven. Na wat meer denktijd komt daar nog een aantal vingers bij.

Maar er zijn ook altijd leerlingen die de vinger niet opsteken. Zij zijn bijvoorbeeld niet helemaal zeker van hun antwoord en zijn bang om een fout antwoord te geven in het bijzijn van hun klasgenoten of ze doen geen moeite om de vinger op te steken.

The Classroom Experiment

In 2010 werd op BBC2 The Classroom Experiment uitgezonden. Tijdens dit experiment onderzocht professor Dylan William het effect van eenvoudige aanpassingen in de les.
Een van de aanpassingen die hij deed was het “niet opsteken van de vinger”, om zo de betrokkenheid van de leerlingen te vergroten.

verboden je vinger op te steken

Wat zijn de voordelen?

Er zijn verschillende voordelen te noemen van het niet meer de vinger op laten steken na een klassikale vraag:
* Iedereen denkt na over het antwoord en leert dus van het moment.
* Iedereen moet moeite doen en kan zich dus niet onttrekken aan de les.
* Iedereen kan laten zien dat hij/zij het antwoord weet. Dat geeft een trots gevoel en is goed voor het zelfvertrouwen.
* Door een alternatief te gebruiken, waarbij iedereen actief meedoet, kun je als leerkracht snel controleren of alle leerlingen de leerstof begrepen hebben.

Hoe dan wel?

Als je je leerlingen verbiedt hun vingers op te steken na een klassikale vraag, hoe krijg je dán antwoord? Hiervoor is een aantal alternatieven te bedenken:

Wisbordjes

Wisbordjes zijn plastic bordjes waarop de leerlingen hun antwoord met een uitwisbare stift schrijven en het daarna aan de leerkracht laten zien.
Iedere individuele leerling wordt op deze manier geactiveerd. Bovendien heb je als leerkracht direct zicht of echt iedereen heeft begrepen wat je zojuist hebt uitgelegd.
Je kunt hierbij differentiëren door de sterkere leerlingen een moeilijkere variant van de vraag te geven.
Wisbordjes kun je kopen, maar ook zelf maken. Google maar eens op het woord “wisbordjes” en je krijgt talloze voorbeelden.

Willekeurig beurten geven met het beurtenbakje

In mijn lokaal staat een beurtenbakje. Hierin zitten houten ijsstokjes, waarop ik de namen van de leerlingen heb geschreven.
Na mijn uitleg stel ik een vraag en roer ik met mijn hand door de ijsstokjes. Na voldoende denktijd pak ik een stokje en noem ik de naam van de leerling.
Na de vraag (en het antwoord) gaat het stokje weer terug in het beurtenbakje. Kinderen weten dat ze opnieuw de beurt kunnen krijgen.

Twee mooie tips van Marcel Schmeier:

* Je kunt de stokjes markeren door de rand bovenaan te kleuren. Zet het stokje op de kop terug en je ziet eenvoudig welke leerlingen nog geen beurt hebben gehad, zonder dat de leerlingen dit merken.
* Je kunt gebruik maken van het zogenoemde “smokkelstokje”. Bij de derde beurt trek je weer een stokje, maar in plaats van de naam te lezen die erop staat, zeg je de naam van een zwakke leerling. Doordat deze het antwoord al twee keer heeft gehoord, kan hij/zij ook een goed antwoord geven en op deze manier een succeservaring opdoen.

Schoudermaatjes

Je kunt je leerlingen individueel laten nadenken, maar je kunt ze ook laten samenwerken in tweetallen. Leerlingen horen zo ook het antwoord of de oplossingsstrategie van hun schoudermaatje. Ook verwoorden ze zo hun gedachten hardop, waardoor ze zich de leerstof beter eigen maken. Bovendien krijgen ze feedback op hun eigen antwoord of strategie.

Wat als een leerling het antwoord niet weet?

Dan kun je de Teach-Like-a-Champion-techniek Weet niet, geldt niet inzetten. Er zijn vier basisvormen:

  1. De leerkracht geeft het antwoord; de leerling die de beurt had herhaalt dit.
  2. Een andere leerling geeft het antwoord; de leerling die de beurt had herhaalt dit.
  3. De leerkracht geeft een aanwijzing; de leerling die de beurt geeft nu het goede antwoord.
  4. Een andere leerling geeft een aanwijzing; de leerling die de beurt geeft nu het goede antwoord.

Met deze techniek help je kinderen die het antwoord écht niet weten. Onzekere of onwillige kinderen ontneem je met deze techniek de kans om af te haken.

Of gewoon wél de vinger laten opsteken?

Er zijn momenten waarop het toch handig is dat de kinderen hun vinger opsteken. Denk maar eens aan de volgende vragen:

  • Wie heeft dat ook weleens gehad?
  • Wat is jouw mening daarover?
  • Wie zou dat ook willen?
  • Wie denkt dat ook?
  • Wie heeft er een ander antwoord?

Mijn mening

Ik ben van mening dat het wél laten opsteken van vingers niet slechter is, maar ook niet beter. Tijdens mijn lessen probeer ik altijd zoveel mogelijk te variëren: wel vingers opsteken, niet de vingers opsteken, wisbordjes, het beurtenbakje, activerende en coöperatieve werkvormen. Door veel variatie aan te brengen in mijn lessen vergroot ik de motivatie en betrokkenheid van mijn leerlingen. Laat dit blogartikel je inspireren om ook veel variatie in jouw lessen aan te brengen. 😊

Dit blogartikel is eerder gepubliceerd op Onderwijswereld-PO.

Bronnen:
Vernieuwend onderwijs

Juffrouw Femke
Leren Hoe?Zo!
Pedro de Bruyckere
AOB
Wij-leren

Geheimschrift Valentijnsdag

Speciaal voor Valentijnsdag heb ik een werkblad gemaakt met een gedicht in geheimschrift. Het gedicht heb ik zelf geschreven toen ik op de middelbare school zat. 🙂

Het gedicht

♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥

jij bent degene

voor wie ik leef

jij bent degene

om wie ik geef

jij bent degene

van wie ik hou

jij bent degene

voor wie ik zelfs

… aanmoedigen zou

♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥♥

Tja, en wat er toen op de puntjes stond?
Dat durf ik niet te zeggen, want ik ben al heel lang gelukkig met een PSV-fan. 😊🙈

Ontcijferen

Je kunt als leerkracht kiezen:
Geef je alle kinderen de volledige sleutel tot de oplossing?
Of begin je met een paar letters?

Download

Download hier het werkblad.

geheimschrift valentijnsdag