De afgelopen weken kwamen deze twee interessante rapporten voorbij:
1. De Staat van het onderwijs 2026
Afzender:
De Inspectie van het Onderwijs.
Link naar het document:
https://www.onderwijsinspectie.nl/documenten/2026/04/15/rapport-de-staat-van-het-onderwijs-2026
Wat staat erin?
Dit is het officiële jaarverslag over de kwaliteit van het gehele Nederlandse onderwijsstelsel. De belangrijkste bevindingen:
- Basisvaardigheden:
Er zijn grote zorgen over dalende resultaten in taal en rekenen, vooral in het voortgezet onderwijs en mbo. In het basisonderwijs lijken de resultaten na corona te stabiliseren. - Kansengelijkheid:
Het maakt nog steeds uit waar je wieg staat; er zijn grote regionale verschillen in schooladviezen en kansen. - Onderwijsprofessionals:
De werkdruk en administratielast blijven hoog. Positief is dat pabo-instroom toeneemt en starters zich vakdidactisch beter voorbereid voelen. - Schoolleiders:
Zij worden overvraagd door randzaken (personeelstekort, financiën) en komen te weinig toe aan onderwijskundig leiderschap.
Waarvoor is het bedoeld?
Het rapport dient om de politiek en de samenleving te informeren over wat er goed gaat en wat er beter moet. Het geeft concrete aanbevelingen om de onderwijskwaliteit te bewaken en te verbeteren.
2. De Staat van het Vernieuwingsonderwijs 2026
Afzender:
Het lectoraat Vernieuwend Onderwijs (Saxion) in samenwerking met de vijf grote vernieuwingsverenigingen (Montessori, Dalton, Jenaplan, Vrijeschool en Freinet).
Link naar het document:
https://zenodo.org/records/18173539
Wat staat erin?
Dit document focust specifiek op scholen die werken vanuit een vernieuwingsconcept. Het centrale thema is “Vertragen in tijden van effectiviteit en efficiëntie”.
- Tegengas:
Het rapport waarschuwt voor de “hypernerveuze samenleving” waarin alles meetbaar en efficiënt moet zijn. - Pedagogische kern:
Vernieuwingsscholen pleiten voor rust, ruimte voor brede vorming (hoofd, hart, handen) en het kind volgen in zijn eigen tempo. - Praktijkvoorbeelden:
Je vindt er inspirerende voorbeelden, zoals ‘vrij onthaal’ in de ochtend, stiltelessen en periodeonderwijs. - Onderzoek:
Er wordt aangetoond dat vernieuwende principes (zoals samenwerkend leren) niet minder effectief zijn dan traditionele methoden, mits goed uitgevoerd.
Waarvoor is het bedoeld?
Het is bedoeld als inspiratiebron en ‘barricade-document’. Het wil laten zien dat onderwijs meer is dan alleen presteren op toetsen en dat de pedagogische visie van de leraar (praktijkwijsheid) essentieel is voor goede vorming.
Wat heb jij hieraan?
De Inspectie vertelt je aan welke wettelijke eisen je moet voldoen en waar de grote maatschappelijke uitdagingen liggen. De Staat van het Vernieuwingsonderwijs biedt je een pedagogisch kompas: het daagt je uit om na te denken over waartoe je onderwijst en hoe je in je klas een rustige, veilige plek creëert voor de brede ontwikkeling van ieder kind.
Praktische checklist
Als je me een beetje kent, weet je dat ik theorie heel graag vertaal naar de praktijk.
Daarom ben ik een praktische checklist aan het maken aan de hand van beide documenten.
Geen theorie, maar vragen die je jezelf (of je team) kunt stellen. Op die manier kun je zien wat jullie op school al doen en waar verbeteringen mogelijk zijn.
Gebruik ‘m bijvoorbeeld:
- tijdens een studiedag
- in een teamoverleg
- of gewoon als snelle check: waar staan wij eigenlijk?
Wil je de checklist ontvangen, zodra hij klaar is?
Vraag hem hieronder aan. 👇
.
