Woordsoorten oefenen met dit spel

Woordsoorten kennen, herkennen en benoemen is een belangrijk onderdeel van een taal. Om straks een andere taal te kunnen ontleden en begrijpen, moeten kinderen eerst goed worden in de Nederlandse taal.

Om de woordsoorten te oefenen heb ik een spel gemaakt, dat je zowel binnen als buiten kunt spelen.

Het spel

Het spel bestaat uit:

  1. een blad met kolommen waarboven een woordsoort staat
  2. 120 kaartjes met verschillende woorden
  3. een antwoordblad

Buiten

Snijd de 120 kaartjes en hang ze buiten op.
Tip: vraag een of meer stagiaires om dit te doen. Terwijl zij de kaartjes ophangen, kun jij de bedoeling uitleggen.
De kinderen krijgen een blad met kolommen en nemen een pen (en eventueel een onderlegger) mee naar buiten.
Als iedereen zich verzameld heeft op de afgesproken plek, kan het spel beginnen:
De kinderen lopen naar een kaartje, lezen het woord en vullen het woord in de goede kolom in. Vervolgens lopen ze naar een nieuw kaartje en zo verder. Je kunt ervoor kiezen om te spelen tot iedereen een x aantal woorden heeft ingevuld. Je kunt ook een tijd koppelen aan het spel.
Het spel kan individueel of in groepjes gespeeld worden.

Binnen

Snijd de 120 kaartjes en leg ze verdeeld over het lokaal.
De kinderen krijgen een blad met kolommen en pakken een pen.
Dan kan het spel beginnen:
De kinderen lopen naar een kaartje, lezen het woord, leggen het kaartje terug, lopen naar hun tafel en vullen het woord in de goede kolom in. Vervolgens lopen ze naar een nieuw kaartje en zo verder. Je kunt ervoor kiezen om te spelen tot iedereen een x aantal woorden heeft ingevuld. Je kunt ook een tijd koppelen aan het spel.
Het spel kan individueel of in tweetallen gespeeld worden. Bij tweetallen laat ik één kind lopen. Na overleg schrijft de ander het woord in de juiste kolom en loopt vervolgens naar een nieuw woord. Zo wisselen ze steeds van rol.

De materialen

Download hier

  1. het blad met kolommen waarboven een woordsoort staat
  2. 120 kaartjes met verschillende woorden
  3. het antwoordblad

woordsoorten oefenen

 

Woorden op -iaal, -ieel, -eaal en -ueel

Om de woorden op -iaal, -ieel, -eaal en -ueel extra te oefenen heb ik twee dingen gemaakt.

1. Geheimschrift

De leerlingen lossen het geheimschrift op en puzzelen zo alle woorden bij elkaar.

2. Een woordzoeker

In de woordzoeker staan  woorden op -iaal, -ieel, -eaal en -ueel.
Deze woorden moeten de leerlingen onder de woordzoeker in de goede kolom schrijven.

Download hier ⬇️ de werkbladen.

woorden op ieel ueel eaal

  1. Geheimschrift – blad voor de leerlingen
  2. Ontcijfersleutel voor het geheimschrift
  3. Antwoordenblad geheimschrift
  4. Woordzoeker
  5. De woorden uit de woordzoeker

Meer spelling oefenen

     

200 dagelijkse dictees voor groep 4 t/m 8

 

Wat je over dieren kunt leren

Gastblog door Bram Stuijfbergen

Kinderen zijn vaak erg gefascineerd door dieren. Ieder kind heeft wel een favoriet dier, bij meisjes zijn paarden en konijnen vaak favoriet en bij jongens  leeuwen, tijgers of haaien. Dieren zijn ook heel erg interessant. Welk dier zou jij willen zijn, als je mocht kiezen?

Leren over dieren

Je kunt erg veel leren over dieren. Het is leuk om na te gaan welke soorten dieren er allemaal zijn. Daarbij is het leuk om te bekijken hoe de mens de indeling van het dierenrijk heeft gemaakt. Op welke eigenschappen worden de dieren ingedeeld? En wat is nou het belangrijkste verschil tussen bijvoorbeeld zoogdieren en vissen? Behoren wij zelf tot het dierenrijk? En is de mens dan gewoon een dier of zijn er wezenlijke verschillen? Heel interessante vraagstukken waar je met kinderen over kan discussiëren. Laat kinderen ook vooral zelf vragen stellen. Zo raken ze meer betrokken en komen ze echt te weten waar ze nieuwsgierig naar zijn.

De evolutie van dieren

Door meer te weten te komen over dieren, komen we ook  meer te weten over ons zelf. De evolutie van dieren is een interessant onderwerp om bij stil te staan. Je kunt nagaan welke dieren uit welke andere soorten zijn geëvolueerd. Hoe is de wetenschap dit te weten gekomen en welke bewijzen zijn er die dit ondersteunen?  Interessant feitje is bijvoorbeeld dat ons staartbeen afstamt van onze aapachtige voorouders die nog een staart hadden. Wist je ook dat walvissen nog botten in hun lijf hebben die afstammen van zoogdieren die op het land liepen (bekkenbotten).  Naast les over de evolutie is het ook super interessant om de anatomie van dieren en mensen te bestuderen. Ook als je de anatomie van dieren en mensen vergelijkt, zul je zien dat deze erg op elkaar lijken.

evolutie van dieren

Levenscycli van dieren

Wat zeker ook  boeiend is om in de klas te behandelen zijn de verschillende levenscycli van dieren. Zo hebben bepaalde soorten zeer bijzondere stadia die doorlopen worden in hun leven. Zo heb je de kikker die van eitje naar kikkervisje gaat en daarna pootjes ontwikkelt om tot een volwassen kikker te groeien. De vlinder begint zijn leven als rups en verpopt in een cocon om naar een mooie vlinder te veranderen. En wat dacht je van de cyclus van een zalm die als hij geboren wordt, hoog boven in de rivier, zich laat mee voeren naar de zee, daar groot en sterk wordt en bij zijn volwassenheid weer de rivier optrekt om daar te paren en te sterven. Waarna de cyclus zich weer herhaalt.

vlinder    kikker anatomisch

Dierfiguren

Ik blijf me verbazen over hoe de natuur in elkaar zit en hoeveel je over het dierenrijk te weten kan komen. Voor interessante dierfiguren, prehistorie en meer kun je een kijkje nemen op www.diermodel.nl. Diermodel is een webwinkel die gespecialiseerd is in modellen van dieren, educatief materiaal en dinosaurussen. De winkel heeft een groot aanbod van wel 2000 kunststof modellen waaronder de bekende Schleich dieren. Hier zijn ook levenscycli en anatomische modellen verkrijgbaar. Dus neem snel een kijkje!

diermodel 1234

Review: Denktekenen

‘Teken iets wat perfect is.’ Dit is één van de tekenopdrachten uit het spel Denktekenen van Fabien van der Ham. Bij de tekenopdracht staan vragen: ‘Hoe bepaal je of iets perfect is?’ , ‘Zou het fijn zijn als alles perfect is?’. Het is mij meteen duidelijk: dit spel combineert tekenen en filosofie.

Denktekenen-review-Juffrouw-Femke

Het spel Denktekenen

In de speldoos zitten 45 tekenopdrachten, rondom 45 verschillende onderwerpen. Bij elke tekenopdracht hoort een aantal opdrachten.

Het spel voor kinderen

Kinderen kunnen de tekenopdracht lezen en meteen aan de slag gaan. Ze kunnen de opdrachten alleen óf samen doen. De vragen, uitspraken en ideeën zetten de leerlingen ongetwijfeld aan het denken.

Het spel voor volwassenen

Als volwassene (begeleider of leerkracht) start je met het geven van de tekenopdracht. Door deze opdracht gaan de kinderen al nadenken over het onderwerp.
De handleiding in het doosje geeft verschillende aanwijzingen voor  filosofische gesprekken na het tekenen.

Waarom tekenen?

Het maken van een tekening blijkt een goede start voor een filosofisch denkgesprek te zijn. De handleiding geeft vier voordelen van tekenen:

  1. Iedereen denkt mee
  2. Ieders idee telt mee
  3. Het onbewuste doet mee
  4. De betrokkenheid neemt toe

Mijn mening

Het spel Denktekenen bestaat uit een stevig doosje met 45 mooi geïllustreerde kaarten. Bij het lezen en bekijken van de kaarten werd ik meteen enthousiast. De kaarten zijn individueel, in tweetallen, groepjes of klassikaal te gebruiken. Tal van mogelijkheden dus. Door de vragen achterop kun je als leerkracht zonder voorbereiding een les(je) filosofie plannen. Bovendien staat op elke kaart een aantal uitspraken van andere kinderen over het onderwerp. Dat maakt het mogelijk om te vragen wat andere kinderen van die mening of uitspraak vinden.
In het doosje zit ook een handleiding. Naast uitleg over het spel vind je hierin tekentips van illustrator Pieter van Dijken, de maker van de mooie afbeeldingen op alle kaarten. De tekeningen bij de tekenopdrachten hoeven geen uitgebreide kunstwerken te worden. Soms volstaat een lijn, een vorm, of een eenvoudige tekening.
Ik ga het spel absoluut inzetten in de groepen 7 en 8 waar ik dit jaar lesgeef.

Meer filosofie

Lees hier mijn blog over filosoferen met kinderen.

Of koop ‘Praatprikkels‘. Ook van Fabien van der Ham!

praatprikkels 

 

 

Dit blogartikel bevat opgestuurde producten, maar dat maakt de review niet minder eerlijk.

Boekpromotie en leesmotivatie: de boekendoos

Juf Annemieke voor juffrouw FemkeDoor juf Annemieke

Naarmate kinderen in hogere groepen komen, gebeurt het regelmatig dat lezen door hen als saai, suf of oninteressant wordt ervaren. Jammer, want lezen is top! Bovendien hangt een verminderde leesmotivatie samen met een lagere leesfrequentie, een lager leesniveau en een minder actieve tekstverwerking (Van Steensel, Van der Sande & Arends, 2017). Er zijn diverse inspirerende manieren om kinderen (opnieuw) te enthousiasmeren om boeken te gaan lezen en na te laten denken over boeken en verhalen. Eén van deze manieren is de zogeheten boekendoos. Ik sprak met een leerkracht die deze verwerkingsopdracht heeft ingezet in de klas.

Suzan Mevissen-Marell is 45 jaar oud en werkt in Vaals, Zuid-Limburg. Ze is sinds 1999 werkzaam op OBS de Robbedoes. Inmiddels werkt ze al 7 jaar in groep 8, daarnaast is ze ook de taal-/leescoördinator op haar school. Suzan zag het idee van een boekendoos vier jaar geleden bij haar eigen zoon in de brugklas. Inmiddels past ze het maken van een boekendoos al drie jaar toe in haar eigen klas. Het stimuleert de kinderen om een boek te lezen en op een aanschouwende manier het boek te presenteren.

stappenplan boekendoos  feedback boekendoos

Wat houdt een boekendoos precies in?

Het doel is het maken van een versierde boekendoos naar aanleiding van het lezen van een boek. Via een stappenplan (dat hier te downloaden is) maken de kinderen allerlei opdrachten, zoeken ze voorwerpen die bij het boek horen, zoeken ze informatie op over de schrijver en illustrator, schrijven ze een samenvatting en versieren ze de doos met bij het boek passende elementen. Vanuit de aangeklede doos vertellen de kinderen vervolgens over het boek aan de klas.

Wat is de meerwaarde van een boekendoos?

Kinderen zijn op een creatieve manier bezig met boek- en leespromotie. Daarnaast werken ze aan hun presentatievaardigheden. De boekendozen zien er aantrekkelijk uit en stimuleren daarmee ook andere kinderen in de klas om de boeken te gaan lezen. Ook niet-lezers ervaren het maken van een boekendoos als een leuke uitdaging. Bovendien dragen de boekendozen eraan bij dat kinderen op basis van de aantrekkelijke presentaties een boek kunnen kiezen dat bij hen past en hun interesse wekt. Uit een meta-analyse van Van Steensel, Van der Sande en Arends (2017) blijkt dan ook dat de juiste match tussen boek en leerling belangrijk is voor de leesmotivatie.

Hoeveel tijd neemt het in beslag?

De kinderen krijgen bij Suzan ongeveer een maand de tijd om een boekendoos te maken. Suzan kiest er zelf voor om de kinderen vervolgens in groepjes te laten presenteren. Een ander idee is bijvoorbeeld het organiseren van een soort markt waarbij kinderen rond kunnen lopen en naar verschillende presentaties kunnen luisteren.

(Hoe) worden de boekendozen beoordeeld?

Suzan maakt gebruik van een feedbackformulier dat de leerlingen voor elkaar in kunnen vullen. Mooi om dit formulier in samenspraak met de kinderen op te stellen zodat zij mede-eigenaar worden van de criteria, aangezien zeggenschap over het eigen leesonderwijs ook een positieve bijdrage levert aan de leesmotivatie van kinderen (Van Steensel, Van der Sande & Arends, 2017).

Je kunt hier een feedbackformulier downloaden om direct in de klas te gebruiken!

Download hier het stappenplan
Download hier het feedbackformulier

boekendoos 1 boekendoos 2
Foto’s van Suzan Mevissen-Marel, OBS de Robbedoes in Vaals.

boekendoos 3
Foto van Ronald Wiedemeyer, Basisschool De Boomhut in Arnhem.

 

 

Van Steensel, R., Van der Sande, L., & Arends, L. (2017). Investeren in leesmotivatie maakt leerlingen meer gemotiveerde lezers.. en betere lezers. Levende talen tijdschrift, 18(2), 2-11.

Zelfstandig werken met een stappenplan en stoplicht

Juf Angéla

Tijdens een instructieles heb je veel interactie met je groep. Bij zelfstandig werken is het uitgangspunt juist dat je leerlingen zo onafhankelijk mogelijk werken van de leerkracht. Juf Angéla maakte voor lessen zelfstandig werken een stappenplan en een stoplicht.

Zelfstandig werken

Na jouw uitleg gaan je leerlingen zelfstandig aan het werk. Zelfstandig betekent niet per se individueel. Het kan ook in tweetallen of in een groepje. Bij zelfstandig werken de  leerlingen een langere tijd zonder de hulp van de leerkracht.  Als een leerling een vraag heeft, kan hij hulp vragen aan een medeleerling. Hij/zijn kan de opdracht ook even overslaan, totdat de leerkracht weer beschikbaar is.

Zelfstandig werken is een vaardigheid die leerlingen moeten ontwikkelen. Die moet aangeleerd worden.

Waarom zelfstandig werken?

Leerlingen leren en ontwikkelen tijdens het zelfstandig werken onder andere:

  • Ze kunnen omgaan met uitgestelde aandacht.
  • Ze voeren een taak uit zonder directe hulp van de leerkracht.
  • Ze denken na over hun gedrag, hun werk en hun werkhouding.
  • Ze leren plannen.
  • Ze vragen en bieden hun klasgenoten hulp.
  • Ze houden rekening met hun klasgenoten.

Stappenplan

Wie kent ze niet: de beertjes van Meichenbaum? Vooral handig tijdens het zelfstandig werken als leerlingen niet goed weten wat ze moeten doen. Juf Angéla maakte een uitgebreide en aangepaste versie, waarin het stoplicht verwerkt is. Hiermee hebben de leerlingen een stappenplan zelfstandig werken en zijn de afspraken omtrent uitgestelde aandacht helder in beeld. Het stappenplan helpt de leerling zijn/haar handelingen bewust te sturen.

stappenplan zelfstandig werken

Stoplicht

Het stoplicht bestaat uit drie kleuren en dus drie mogelijkheden.

ROOD: Ik werk stil en alleen

Ik mag niemand storen of helpen. De leerkracht is niet beschikbaar.

GEEL/ORANJE: Ik werk rustig en stel vragen binnen mijn groepje

Ik gebruik mijn fluisterstem als ik een hulpvraag heb of iemand help. De leerkracht is niet beschikbaar.

GROEN: Ik werk rustig en stel vragen binnen mijn groepje of de leerkracht

Ik gebruik mijn fluisterstem als ik een hulpvraag heb of iemand help. De leerkracht is beschikbaar.

stoplicht afbeelding

Hoe in te zetten in de klas?

Hang het stoplicht duidelijk zichtbaar in de klas en bespreek voordat de leerlingen zelfstandig gaan werken welke kleur het stoplicht krijgt. Vergeet ook vooral de time timer niet, zodat de leerlingen precies weten hoelang ze zelfstandig gaan werken. Dit zorgt voor rust en duidelijkheid.

Geef leerlingen die moeite hebben met de executieve functie metacognitie zelfmonitoring (en klein beetje organisatie en planning) (zie blog executieve functies) een eigen ‘stappenplan zelfstandig werken en afspraken stoplicht’ kaartje, die ze zelf – of als de leerkracht dit aangeeft – kunnen inzetten als ze dat nodig hebben. Niet elk kind zal dit namelijk nodig hebben.

Geef als leerkracht duidelijk aan wanneer het stoplicht naar een andere kleur gaat. Zo weten de leerlingen wanneer ze bij de leerkracht, maatje of groepje terecht kunnen met hun vraag en voorkom je onrust in de klas.

Download hier het stoplicht.

Download hier het stappenplan.