Aandacht voor executieve functies in de bovenbouw – werkgeheugen

De executieve functie

Werkgeheugen.

Omschrijving

(Eerder aangeleerde) informatie in je geheugen houden, bewerken en toepassen in verschillende situaties.

Symbool boot

landkaart

Hulpzin voor de leerling: Zet het op je landkaart!

Geheugentest

Deze filmpjes bevatten een geheugentesten om te kijken of je een goed werkgeheugen hebt
Erg leuk om klassikaal te gebruiken. 🙂
Geheugenspel 1
Geheugenspel 2

Geheugenspelletjes

Af en toe laat ik de woorden van spelling nog een keer oefenen met het Geheugenspel.
Ideaal als je weinig tijd hebt. 🙂
Andere geheugenspelletjes vind je hier. 

Klokuis Kantoor

In dit Klokhuis Kantoor zien we Ben en Leonoor die allebei een haperend geheugen hebben.
In Snapje? wordt uitgelegd hoe je het beste kunt onthouden. Dit liedje is hier ook apart te bekijken. Erg leuk om vóór een geheugentest te kijken. 🙂

Leerlingen met een zwak werkgeheugen 

* hebben moeite met het onthouden van instructies
* vergeten wat ze wilden zeggen
* hebben moeite met het inslijten van regels en afspraken
* vergeten opdrachten of delen daarvan
* vergeten materiaal mee naar school te nemen
* vergeten huiswerk in te leveren
* vragen om herhaling
* hebben moeite met automatiseren
* hebben moeite met het leggen van verbanden tussen nieuwe en al aanwezige kennis
* raken spullen kwijt
* leggen spullen op een verkeerde plek

Scoreformulier

Met dit scoreformulier kun je leerlingen scoren op werkgeheugen.
Mogelijkheden:
* leerkracht scoort alle leerlingen
* leerkracht scoort enkele leerlingen
* leerling scoort zelf
* beiden scoren en vergelijken
* scoor met een 3-, 5- of 10-puntsschaal
* scoor met kleurtjes: rood, oranje, groen
* scoor met smileys: 🙂  😐  ☹️

Het versterken van het werkgeheugen

– Houd de instructie kort.
– Houd een vaste structuur aan.
– Visualiseer de instructie.
– Vraag de leerling om te herhalen wat je hebt gezegd.
– Gebruik signaalwoorden ‘Let op!’, ‘Dit is belangrijk!’.
– Zet taken op het bord.
– Zorg voor herhaling.
– Bied één onderwerp of strategie aan.
– Laat leerlingen een onthoudschrift aanleggen.

Spelletjes die een beroep doen op het werkgeheugen

Kwartet
Memory
Mijn tante ging op reis en nam mee …
Wat ben ik
Woeste muiterij
Zeeslag

Meer spelletjes vind je in de Wijzer in Executieve Functies.

Benieuwd naar mijn andere blogs over executieve functies?
Die vind je hier.

 

Bronnen:
* Pica

* Zien in de klas
* Executieve functies bij kinderen en adolescenten
* Professionalisering WiEF

Met speciale dank aan WiEF en Zien in de klas voor alle afbeeldingen! 🙂 

 

Heb je tips, aanvullingen of vragen?
Laat dan gerust een reactie achter 🙂

Aandacht voor executieve functies in de bovenbouw – inhibitie

De executieve functie

Inhibitie.

Omschrijving

Nadenken voordat je doet en impulsen (prikkels) onderdrukken. Op het juiste moment weten te stoppen, tot tien kunnen tellen, op een rem kunnen trappen.

Symbool boot

Anker

Hulpzin voor de leerling: Gooi je anker uit!

Filmpje

Dit filmpje, van de beroemde Marshmallow Test, past goed bij deze executieve functie. Een kind krijgt een marshmallow aangeboden en mag kiezen: meteen opeten óf wachten en er later twee krijgen.

Ook een leuk filmpje om te laten zien is dit: Cookie Monster oefent zelfregulatie 🙂


Leerlingen die moeite hebben met inhibitie

* zijn snel afgeleid
* kunnen moeilijk stilzitten
* hebben moeite met luisteren naar anderen
* praten vaak hard
* verstoren de les
* zijn vaak druk
* maken ongepaste opmerkingen
* trekken te snel conclusies

inhibitie Bron


Scoreformulier

Met dit scoreformulier kun je leerlingen scoren op inhibitie.
Mogelijkheden:
* leerkracht scoort alle leerlingen
* leerkracht scoort enkele leerlingen
* leerling scoort zelf
* beiden scoren en vergelijken
* scoor met een 3-, 5- of 10-puntsschaal
* scoor met kleurtjes: rood, oranje, groen
* scoor met smileys: 🙂  😐  ☹️

Het versterken van inhibitie

– Kies samen met de leerling een (gedrags)kenmerk om aan te werken.
– Bereid de leerling voor op een situatie waarbij het belangrijk is de impulsen te beheersen door van tevoren de regels en afspraken kort te bespreken.
– Vermijd het (constant) noemen van een naam op afstand. Loop naar de leerling toe en leg een hand op zijn of haar schouder of spreek een seintje af met de leerling om het gedrag te sturen of te stoppen.
– Beloon de leerling als het lukt om de impulsen te beheersen.
– Wees situaties voor die gedrag kunnen uitlokken.
– Bij het snel afgeleid zijn kan een Time Timer helpen, of de OPA-strategie.
– Pas taken aan, maak taken overzichtelijk in korte opdrachten in plaats van één lange opdracht.
– Iets leuks in het vooruitzicht stellen of er een wedstrijdje van maken, kan ook helpen.
– Plan een tussendoortje, waarbij de leerling even kan bewegen.

Spelletjes die een beroep doen op inhibitie

Halli Galli Extreme
Set
Speed cups
Twister
Varkentjes wassen
Vlotte Geesten

Meer spelletjes vind je in de Wijzer in Executieve Functies.

Benieuwd naar mijn andere blogs over executieve functies?
Die vind je hier.

 

Bronnen:
* Pica

* Zien in de klas
* Executieve functies bij kinderen en adolescenten
* Professionalisering WiEF Onderwijswereld-PO
* Route 11

Met speciale dank aan WiEF en Zien in de klas voor de afbeeldingen! 🙂 

 

Heb je tips, aanvullingen of vragen?
Laat dan gerust een reactie achter 🙂

Aandacht voor executieve functies in de bovenbouw

Het onderwerp ‘executieve functies’ heeft al jaren mijn aandacht.
Het stond centraal tijdens mijn opleiding Master SEN en ik heb verschillende cursussen en lezingen gevolgd. In april 2019 rondde ik de professionalisering “Wijzer in Executieve Functies” af.

De mooie en bruikbare ideeën en tips deel ik nu in een serie blogs over (het versterken van) executieve functies.

Wat zijn executieve functies?

Executieve functies zijn functies die ons gedrag en ons denken kunnen sturen.

Onder de gedragsvaardigheden vallen de volgende executieve functies:

1. reactie-inhibitie

nadenken voordat je doet en impulsen (prikkels) onderdrukken.

2. emotieregulatie

emoties reguleren om doelen te bereiken, taken te voltooien of gedrag te controleren en sturen.

3. volgehouden aandacht:

aandacht kunnen blijven geven aan een situatie of een taak ondanks dat je afgeleid, vermoeid of verveeld wordt.

4. taakinitiatie

zonder aarzelen of twijfelen op tijd en op een efficiënte manier aan een taak beginnen.

5. flexibiliteit

je gedrag en je plannen aanpassen wanneer er fouten worden gemaakt of wanneer zich nieuwe informatie, veranderingen of tegenslagen voordoen.

6. doelgericht doorzettingsvermogen

een doel formuleren en dat doel realiseren zonder daarbij afgeleid te worden door andere behoeften of tegengestelde belangen.

Onder de denkvaardigheden vallen de volgende executieve functies:

7. planning

een plan maken, vooruit denken en inschatten hoe lang iets duurt om een doel te bereiken of taak te voltooien.

8. organisatie

dingen volgens een bepaald systeem inrichten, rangschikken of ordenen.

9. timemanagement

inschatten van hoeveel tijd je nodig hebt, hoe je je tijd kunt indelen en je aan deadlines houden.

10. werkgeheugen

(eerder aangeleerde) informatie in je geheugen houden, bewerken en toepassen in verschillende situaties.

11. metacognitie

een stapje terug kunnen doen om naar jezelf en de situatie te kijken en om te zien hoe je een probleem aanpakt. Het gaat hierbij om zelfmonitoring en zelfevaluatie.

Wijzer in Executieve Functies

De bedenkers van Wijzer in Executieve Functies (WiEF) brengen de bovenstaande 11 executieve functies terug tot 7 en bespreken ze aan de hand van het besturen van een boot:

  1. inhibitie (anker)
  2. werkgeheugen (landkaart)
  3. planning en organisatie (kompas)
  4. taakinitiatie (schroef)
  5. emotieregulatie (toerenteller)
  6. flexibiliteit (roer)
  7. metacognitie en zelfmonitoring (kapiteinspet)

In mijn serie blogs over executieve functies beschrijf ik per blog wat de functie inhoudt en welk symbool de makers van WiEF eraan koppelen. Daarnaast beschrijf ik waar leerlingen moeite mee (kunnen) hebben, als deze executieve functie niet goed ontwikkeld is. Bovendien vertel ik hoe je in de klas aandacht kan geven aan het versterken van die functie.

Per functie vind je onder andere nog een scorelijst, een filmpje en een of meer spelletjes die je kunt spelen om de functie onder de aandacht te brengen in de klas.

In de klas

Zelf ben ik begonnen met een introductieles over executieve functies. De informatie hiervoor heb ik gehaald uit het boekje Wijzer in executieve functies.

Sommige kinderen zagen meer dan 7 onderdelen, die belangrijk zijn om “hun boot vooruit te krijgen”.

Inclusief hun metafoor:
* brandstof (beloning / motivatie / eten en drinken)
* vaarbewijs ( diploma / intelligentie)
* extra mensen ( hulp of samenwerken met anderen)
* de bouwers van de boot ( papa en mama 😂)

Je snapt! Het was genieten! 😃

Vervolgens stond er per week een functie centraal. Ik liet dan  een filmpje zien, we speelden een aantal spelletjes en tijdens het werken stonden we wat langer stil bij deze functie. Hierover lees je meer in de vervolgblogs per functie.

Bronnen:
* Pica

* Zien in de klas
* Executieve functies bij kinderen en adolescenten
* Professionalisering WiEF

Met speciale dank aan WiEF en Zien in de klas voor alle afbeeldingen! 🙂 

 

Plannen en organiseren in groep 8 met de drie-weken-taak.


In onze groepen 8 werken wij al jaren met een 3-weken-taak.
De 3-weken-taak is een taak waarin 4 of 5 verplichte taken zitten en een groot aantal keuze-taken. De kinderen krijgen allemaal evenveel tijd om hieraan te werken, vaak 6 keer 30-45 minuten. Aan het eind van de drie weken moeten de verplichte taken afzijn.


Wat leren kinderen van het werken met een 3-weken-taak?

* zelf (in)plannen en organiseren
* zelf problemen oplossen
* met uitgestelde aandacht omgaan
* zelfstandig en zelfsturend werken
* zelf nakijken
* indien nodig om hulp en uitleg vragen bij klasgenoten of de leerkracht
* reflecteren op hoe de opdrachten zijn gegaan


Leerlingen hebben vrijheid bij het werken aan deze taak
 in:
* het tempo en de volgorde waarin een kind wil werken
* het wel of niet raadplegen van hulpbronnen
* de keuze van de hulpbronnen
* alleen werken of samenwerken met andere leerlingen
* de tijd die aan de verschillende opdrachten wordt besteed

 


Wat voor soort opdrachten staan er in onze 3-weken-taak?
Bij de verplichte taken staan altijd:
* een creatieve (teken-)opdracht
* een stelopdracht
* h
et extra oefenen van werkwoordspelling

De keuze-taken bestaan uit heel veel verschillende (soorten) opdrachten. Op deze manier motiveren en stimuleren we leerlingen op de gebieden waar hun interesse ligt.


Ons format
Wij werken elke drie weken met hetzelfde format, maar steeds met andere (soorten) opdrachten.
Een voorbeeld van een lege drie-weken-taak kun je hier downloaden.
Een voorbeeld van een ingevulde drie-weken-taak vind je hier. 
Wil je er meer ontvangen, kun je altijd contact met me opnemen.

 

Wat als het een leerling niet lukt?
Na de eerste drie-weken-taak van het schooljaar evalueer ik klassikaal:
* Wanneer heb je laten zien dat je dit goed kunt?
* Wat ga je de volgende keer anders (of juist hetzelfde) doen?
* Wat heb je nodig om het de volgende keer beter te doen?
* Wie wil er nog tips van een klasgenoot of de leerkracht?
* Wie heeft er nog tips voor een klasgenoot?

Als ik zie dat het een leerling bij de tweede drie-weken-taak niet lukt, ga ik met die leerling persoonlijk in gesprek.


Wat levert deze manier van werken op voor jou als leerkracht?

Als je vóór, tijdens en na het werken met een drie-weken-taak goed observeert en registreert, heb je als leerkracht een schat aan informatie over je leerlingen. Je kunt de leerling, de ouders en de volgende leerkracht (voor mij de middelbare school) een heel objectief beeld geven van hoe de leerling plant en organiseert. Of hoe hij/zij daarin gegroeid is.
Bovendien kun je tijdens het werken aan de drie-weken-taak gaan differentiëren. Door bijvoorbeeld één of twee verplichte taken op drie niveaus aan te bieden. Een leerling maakt dan bijvoorbeeld een remediërende taalopdracht en een verrijkende rekenopdracht.
Ten slotte biedt de tijd waarin kinderen zelfstandig en zelfsturend werken tijd om (groepjes) leerlingen een verlengde instructie te geven bij bepaalde opdrachten.

 

 

Heb je tips, aanvullingen of vragen?
Laat dan gerust een reactie achter 🙂

Beroemde mensen met dyslexie

Iemand met dyslexie heeft moeite met lezen, schrijven en/of spellen, terwijl er sprake is van een normale intelligentie.
Kinderen met dyslexie kunnen het gevoel hebben dat ze anders zijn. Ze kunnen zich gefrustreerd voelen over school.
Wat kan helpen is deze kinderen het volgende lijstje van beroemde mensen met dyslexie laten zien.

 


Leonardo Da Vinci
Kunstenaar

 


Wolfgang Amadeus Mozart
Componist

 


George Washington
Amerikaanse president

 


Alexander Graham Bell
Uitvinder van de telefoon

 


Albert Einstein
Uitvinder

 


Pablo Picasso
Kunstenaar

 


John Lennon
Muzikant en zanger

 


Muhammed Ali
Bokser

 


John F. Kennedy
Amerikaanse president

 


Walt Disney
Filmproducent , regisseur en zakenman

 


Steven Spielberg
Regisseur

 


Wubbo Ockels
Astronaut

 


Keira Knightley
Actrice

 


Jan des Bouvrie
Ontwerper

 


Tom Cruise
Acteur

 


Robbie Williams
Zanger

 


Orlando Bloom
Acteur

 


Richard Branson
Succesvol zakenman

 


Jamie Oliver
Topkok

 

 

Heb je tips, aanvullingen of vragen?
Laat dan gerust een reactie achter 🙂