Review: Coöperatieve werkvormen

Heel blij ben ik met het boek ‘Coöperatieve Werkvormen voor elke groep en ieder vak’. Het is geschreven door dr. Spencer Kagan en uitgegeven door Bazalt. In deze review lees je meer over het boek zelf en waarom ik er zo enthousiast over ben.

Coöperatief leren

Goed kunnen samenwerken is belangrijke om te kunnen functioneren in de samenleving. Coöperatief leren is een goede manier om dit te oefenen. Je spreekt van coöperatief leren, als de activiteit aan vier (GIPS-)criteria voldoet:

Gelijke deelname

Iedereen neemt deel. Zelfs de leerlingen die tijdens andere lessen niet of weinig meedoen. Leerlingen doen om de beurt wat, of er wordt aangegeven hoeveel tijd ieder krijgt.

Individuele aanspreekbaarheid

Alle leerlingen zijn aan te spreken op het groepsproces. Iedereen is individueel in staat om het antwoord toe te lichten. Op deze manier zijn alle leerlingen actief en gemotiveerd om mee te doen.

Positieve wederzijdse afhankelijkheid

Leerlingen hebben elkaar nodig om de opdracht te kunnen uitvoeren. Hierdoor ontstaat wederzijdse steun en staan leerlingen positiever ten opzichte van goede prestaties.

Simultane actie

Veel meer leerlingen zijn tegelijkertijd actief betrokken.

Het boek

In het boek staan maar liefst 59 coöperatieve werkvormen. Deze worden in het boek ‘structuren’ genoemd. Elke structuur voldoet aan de criteria van coöperatief leren.

Opbouw

De structuren in het boek staan op alfabetische volgorde. Iedere structuur wordt op dezelfde manier gepresenteerd. Je ziet de titel van de structuur en de bijbehorende afbeelding op de linker bladzijde. Op de rechter bladzijde staan de doelen en de inhoud van de structuur vermeld:

Interpersoonlijke doelen:

  • Klasbouwer
  • Teambouwer
  • Sociale vaardigheden
  • Communicatievaardigheden
  • Besluitvorming

Inhoud van het onderwijs:

  • Beheersing
  • Procedureel leren
  • Informatie-uitwisseling
  • Denkvaardigheden
  • Informatie presenteren

Vervolgens zie je de stappen waaruit de structuur bestaat.

Op de bladzijde(s) erna wordt de structuur uitgebreid beschreven. Je krijgt tips voor een gedifferentieerde instructie en de kracht van de structuur wordt uitgelegd. Bij veel structuren krijg je tips voor het toepassen in de klas en worden varianten van de structuur beschreven. Bij een groot aantal structuren krijg je kant-en-klare opdrachtbladen of sjablonen die je kunt gebruiken voor jouw eigen activiteiten.

Mijn mening

Wat een fantastisch boek is dit! Alle kennis over de coöperatieve werkvormen (structuren) van Kagan gebundeld in een prachtig naslagwerk. Een boek om als leerkracht dagelijks te pakken bij het voorbereiden van je lessen.

Het boek is misschien niet goedkoop, maar het is in mijn ogen van grote waarde. En bovendien tijdloos!

Dr. Spencer Kagan promoot een duidelijke visie op onderwijs. In deze visie zijn alle leerlingen actief betrokken. Leerlingen zijn gemotiveerder om te leren, omdat ze veel mogen bewegen, samenwerken en praten over de leerstof.

Eerder schreef ik een blog over nog meer voordelen van dit soort structuren. Je kunt ze in elke fase van je les en op heel veel momenten op de dag inzetten:

  • om voorkennis te activeren
  • als controlemiddel na de uitleg van nieuwe leerstof
  • als verwerking van een les
  • bij het leren van woordjes
  • bij het maken van klassenregels
  • als reflectieopdracht
  • als een leuk tussendoortje

De opbouw van het boek vind ik heel praktisch. Hoe vaker je de werkvormen en hun namen noemt, hoe gemakkelijker je ze terugvindt in de alfabetische volgorde.

Het boek bevat een handige matrix waarin alle structuren staan. In deze matrix zie je in één oogopslag welke structuren in het boek staan mét de interpersoonlijke doelen en de inhoud van het onderwijs.

Bedankt Uitgeverij Bazalt, voor het toesturen van dit boek!

Dit artikel bevat affiliatelinks.

Verkeer oefenen

Verkeer oefenen

Elk jaar doen veel kinderen uit groep 7 mee aan het theoretisch en praktisch verkeersexamen. Wil je meer (laten) oefenen? In dit artikel heb ik verschillende websites en materialen op een rij gezet.

Verkeer oefenen met dit kwartet

Juf Rianne heeft een kwartet verkeersborden gemaakt. Hiermee kunnen de leerlingen spelenderwijs verkeersborden en verkeersregels oefenen. Lees hier hoe je het speelt en download het spel gratis.

Verkeersbingo

Om verkeerssituaties goed te kunnen inschatten, is kennis van de verkeersborden nodig. Daar kan de Verkeersbingo van juf Lisa bij helpen. Koop de Verkeersbingo hier.

Nationaal VVN Verkeersexamen

Op deze website kun je verschillende dingen oefenen.

Verkeer oefenen – online

Op deze sites kunnen leerlingen online oefenen

Online spelend leren

Op deze sites kunnen leerlingen online spelend leren

verkeer oefenen

Heb je nog aanvullingen? Mail dan naar femke@juffrouwfemke.com , of laat een reactie achter.

Meer inspiratie

Zoek je meer inspiratie op het gebied van verkeer? Ga dan naar de themapagina Verkeer en Vervoer.

Wist je dat deze website (naast meer dan 1000 gratis downloads) ook een winkel heeft? Daar vind je veel lesmateriaal waarmee je structureel weken aan de slag kunt gaan. Denk aan projectboekjes rekenen-wiskunderekenen op tempowoordenlijsten spelling en spelling oefenkaartenmaterialen voor je Engelse lesoefenboekjes werkwoordspelling en taal en kant-en-klare projectboekjes.

In de gratis catalogus is voor bijna elk product uit de webshop minimaal één voorbeelddocument opgenomen, zodat je een goed beeld krijgt van wat je kunt verwachten. Dit helpt je om een keuze te maken en precies te weten wat je bestelt.

Meer gratis downloads? Abonneer je op mijn nieuwsbrief.

60 stuur-je-gedachten-kaartjes - Juffrouw Femke
Combideal alle projectboekjes - juffrouw Femke

Kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken

Kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken! Met deze werkbladen kunnen jouw leerlingen kennismaken en oefenen met deze reken-en-wiskunde onderdelen. De antwoordbladen zijn ook toegevoegd. Bovendien kun je drie formats downloaden, waarmee jouw leerlingen zélf een werkblad voor een klasgenoot kunnen maken.

Bedoeling

Met deze werkbladen oefenen de leerlingen het rekenen met kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken.

Voorbereiding

Print de werkbladen uit, neem ze samen door en je leerlingen kunnen aan de slag!

Kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken

In groep 8 geef ik altijd een aantal wiskundelessen. Mijn leerlingen smullen daarvan! Ze voelen zich dan al echt middelbare scholieren en werken heel gemotiveerd en actief.

Met de werkbladen uit deze download maken de leerlingen kennis met kwadraten, machtsverheffen en worteltrekken. Waar nodig, staat er een stukje uitleg. Vervolgens maken de leerlingen de sommen.

Je kunt ervoor kiezen om de sommen individueel te laten maken, of in tweetallen.

Naast de vier werkbladen, vind je ook de antwoordbladen in de download. Bovendien vind je er drie formats, waarmee jouw leerlingen zélf een werkblad voor een klasgenoot kunnen maken.

Download

Download hier de werkbladen, antwoordbladen en formats om zelf een werkblad te maken.

kwadraten machtsverheffen worteltrekken

Meer inspiratie

Meer inspiratie voor je rekenlessen vind je via de themapagina Rekenen.

Wist je dat deze website (naast meer dan 1000 gratis downloads) ook een winkel heeft? Daar vind je veel lesmateriaal waarmee je structureel weken aan de slag kunt gaan. Denk aan projectboekjes rekenen-wiskunderekenen op tempowoordenlijsten spelling en spelling oefenkaartenmaterialen voor je Engelse lesoefenboekjes werkwoordspelling en taal en kant-en-klare projectboekjes.

In de gratis catalogus is voor bijna elk product uit de webshop minimaal één voorbeelddocument opgenomen, zodat je een goed beeld krijgt van wat je kunt verwachten. Dit helpt je om een keuze te maken en precies te weten wat je bestelt.

Romeinse cijfers
Deelbaarheid en priemgetallen
Dagelijks rekenen op tempo
Catalogus winkel Juffrouw Femke 2.0

Extra informatie

Voor andere downloads, ideeën, artikelen en producten, check het overzicht van mijn website of de themapagina’s.

Heb je vragen over mijn producten, mag je altijd mailen naar femke@juffrouwfemke.com.

Ik verkoop mijn producten ook op VOOR DE LEERKRACHT.

Dagelijks oefenen in de klas

Dagelijks oefenen in de klas, doe je heel gemakkelijk met de kant-en-klare producten uit de webshop van Juffrouw Femke. Hier vind je per groep de producten die gemaakt zijn om de leerstof dagelijks (of wekelijks) te oefenen.

Groep 8 / leerjaar 6

bundel spreekwoorden
Dagelijks rekenen op tempo

Kijk even of je voor werkwoordspelling niveau 4 of 5 wil gebruiken. Wij gebruiken ze allebei in groep 8: niveau 4 voor het zelfstandig werken (herhaling) en niveau 5 na instructiemomenten.

Leerjaar 5 / groep 7

Oefenboekje woordbenoemen en zinsontleden groep 7
bundel spreekwoorden
Dagelijks rekenen op tempo

Groep 6 / leerjaar 4

oefenboekje woordbenoemen ontleden groep 6
bundel spreekwoorden
Dagelijks rekenen op tempo

Leerjaar 3 / groep 5

Oefenboekje woordbenoemen en zinsontleden groep 5
bundel spreekwoorden
Dagelijks rekenen op tempo

Groep 4 / leerjaar 2

Taal oefenboekje groep 4

Voordelige bundels

Je kunt natuurlijk allemaal losse producten bestellen. Maar wist je dat je ook voordelige bundels kunt kopen? Zo ben je per vak voor alle groepen gelijk klaar!

Welke bundels er op dit moment zijn?

Dit zijn ze:

superbundel taal spelling en werkwoordspelling
Bundel - oefenboekjes woordbenoemen en zinsontleden groep 5 t/m 8
bundel spreekwoorden
Bundel - Rad van fortuin - boekjes groep 4 t/m 8

Meer uitdaging / projecten

Wil je je leerlingen uitdagen of een keer een (mini-)project aanbieden? Kijk dan hier:

Waarom dagelijks oefenen in de klas?

Er zijn verschillende redenen waarom je leerlingen (bekende) lesstof regelmatig zou moeten laten oefenen:

Versterking van concepten:
Door dagelijks te oefenen, versterken leerlingen hun begrip van belangrijke concepten. Dit helpt hen om de leerstof beter te onthouden en toe te passen.

Onthouden door herhaling:
Herhaling is essentieel voor het behouden van informatie op lange termijn. Regelmatig oefenen helpt leerlingen om de lesstof in hun langetermijngeheugen op te slaan.

Opbouwen van vaardigheden:
Door regelmatig te oefenen, ontwikkelen leerlingen hun vaardigheden en worden ze bekwaam in het toepassen van wat ze hebben geleerd.

Verhoogd zelfvertrouwen:
Succesvolle dagelijkse oefening verhoogt het zelfvertrouwen van leerlingen.

Efficiëntie:
Kort, dagelijks oefenen is vaak effectiever dan lang en minder frequent oefenen.

Meer informatie

Voor andere downloads, ideeën, artikelen en producten, check het overzicht van mijn website of de themapagina’s.

Heb je vragen over mijn producten, mail dan naar femke@juffrouwfemke.com.

Ik verkoop mijn producten ook op VOOR DE LEERKRACHT.

Groepsvorming is meer dan de Gouden Weken

eendjes banner

Groepsvorming is meer dan de Gouden Weken

Start jij na de zomervakantie met een nieuwe groep leerlingen of neem je je groep mee naar het volgende schooljaar? Hoe dan ook, je gaat met je groep (weer) alle fases van groepsvorming doormaken.

Fases van groepsvorming

Groepsvorming kent vijf fases:

1. Forming: oriënteren en (opnieuw) kennismaken met elkaar

2. Storming: strijden om invloed: de hiërarchie wordt vastgesteld

3. Norming: gemeenschappelijke normen en ongeschreven regels worden bepaald

4. Performing: samen werken in harmonie en met plezier

5. Adjourning: het einde van het schooljaar nadert

De Gouden Weken

De eerste drie fases vormen de Gouden Weken. Deze periode start op de eerste schooldag en duurt tot aan de herfstvakantie. In deze weken bouw je aan de fundering van je groep, zodat je daarna het hele schooljaar een positieve groep hebt, waarin kinderen respect hebben voor elkaar(s) verschillen en waarin hard gewerkt wordt.

Groepsvorming is meer dan de Gouden Weken

Er wordt veel geschreven over de Gouden Weken. Die zijn in de groepsvorming ook echt cruciaal. Maar het houdt na de herfstvakantie niet op. Het hele schooljaar blijf je werken aan de groepsvorming en de sfeer in de klas. Dat kan als je als leerkracht weet waar je op moet letten en welke activiteiten je moet inzetten op welk moment. Bovendien is het handig om te weten wanneer en waarop je kunt observeren en hoe je deze informatie gebruikt in je onderwijspraktijk.

Rollen

Wist je dat in elke positieve groep bepaalde rollen aanwezig zijn? Bijvoorbeeld kinderen die natuurlijk leiderschap vertonen. Die worden in de theorie van Van Engelen ‘gezagsdragers’ genoemd. Of kinderen die ideeën omzetten in daden: de zogenaamde ‘organisatoren’. En onmisbaar in een positieve groep is de ‘joker’.  Dat is de leerling die goed kan relativeren en graag plezier maakt.
Als je als leerkracht alle positieve en negatieve rollen kent, kun je op tijd ingrijpen als je groep een negatieve groep dreigt te worden.

Groepsvorming zichtbaar maken

Hoe zie je aan je lokaal dat jullie een groep zijn? Is dat op verschillende plaatsen zichtbaar? Denk aan een gezamenlijk kunstwerk, jullie verjaardagskalender of een matrix waarin jullie bijhouden wie met wie samenwerkt. Misschien zie je het wel aan de leuke posters of Groepsgrafieken die er hangen.

Veranderingen

Wist je dat je weer in een vorige fase terecht kan komen, als er iets verandert aan of binnen je groep? Als er een leerling verhuist of een van de leerkrachten gaat met zwangerschapsverlof, zit je even in de fase van Adjourning. Wanneer er een nieuwe leerling bijkomt, moet je (afhankelijk hoe deze leerling integreert in de groep) weer terug naar de eerste drie fases.

Echt met groepsvorming aan de slag

Ben je na het lezen van dit artikel nieuwsgierig hoe jij een positieve groep kan maken én kunt houden? Wil jij het hele schooljaar handvatten krijgen bij bovenstaande kopjes én meer? Meld je dan aan voor deze online training.

Lees hier meer over de online training Groepsvorming het jaar rond.

Dit artikel is eerder verschenen op Onderwijswereld-PO.