Lessenserie Mediawijsheid

Door juf Lianne en juf Mila

steam-juffen-voor-Juffrouw-Femke

In de week van vrijdag 6 t/m vrijdag 13 november 2020 is het De week van de Mediawijsheid!

Iedereen is tegenwoordig bekend met online media. Online media is onlosmakelijk verbonden met je offline leven. Je schakelt continu van ervaringen op het scherm naar de wereld om je heen, en weer terug. Maar is dit altijd even leuk?

Week van de Mediawijsheid

Tijdens de week van de Mediawijsheid kun jij zelf uitvinden hoe je media kunt gebruiken, om gezond te blijven en het beste in jezelf naar boven te halen.

Lessenserie

Wij hebben voor jullie  een lessenserie gemaakt waarin meerdere aspecten aan bod komen. Denk hierbij aan mediawijsheid, sociale media en ICT vaardigheden. Deze lessenserie kun je plannen in één dagdeel of in meerdere korte activiteiten. Daarbij is het ook mogelijk om onderdelen weg te laten of toe te voegen naar eigen invulling (bijvoorbeeld het maken van fake news). We hebben een PowerPoint gemaakt waarin je de onderdelen (doelen) behandelt. Je kunt alle downloads onder dit artikel vinden.

Onderdelen

  • Introductie: voorkennis activeren
  • Kahoot!: woordenschat
  • Woordkaartjes (zie downloads). Deze kaartjes kun je op twee manieren gebruiken:
    • Levend memory
    • Renspel
  • Privacy en gevaren:
    • Filmpje + vragen
    • Over de streep (de stellingen zijn aanleiding tot het voeren van gesprekken)
  • Cyberpesten:
    • Filmpje + vragen
  • Opdracht:
    • Film maken (reclame spotje, stop motion, etc.)

Doelen voor de leerlingen

Mediawijsheid

  • Ik weet wat er bedoeld wordt met journalistiek en ik weet wat een journalist doet.
  • Ik weet wat cookies zijn en waarom ik cookies wel of niet moet accepteren als ik een website bezoek.
  • Ik weet wat er bedoeld wordt met fake news of nep nieuws.
  • Ik ken een aantal zoekmachines.

Sociale media

  • Ik weet wat social media betekent.
  • Ik ken een aantal social media websites.
  • Ik ken de gevaren van social media.
  • Ik weet wat bedoeld wordt met privacy en ik weet hoe belangrijk dat is.
  • Ik weet waarom ik nooit zomaar mijn wachtwoorden aan anderen moet geven.

Communiceren

  • Ik heb respect voor andere visies, uitingen en gedragingen.
  • Ik ben mij bewust van de gevoelens en behoeften van anderen.

ICT-vaardigheden

  • Ik weet hoe ik een stopmotion moet maken.
  • Ik weet hoe ik een filmpje kan bewerken.

Computergebruik

  • Ik weet wat er bedoeld wordt met online pesten.
  • Ik weet wat de gevolgen kunnen zijn van online pesten.
  • Ik weet wat ik moet doen als ik of een ander online gepest wordt.

Alle doelen komen uit de 21 eeuwse vaardigheden.

Downloads

Download hier de PowerPoint.
Download hier de woordkaartjes.

 

 

Zes keer creatief schrijven in de klas

Juf Annemieke

Ik merk zelf regelmatig dat mijn leerlingen de wekelijkse pagina’s in hun schrijfschrift niet altijd even interessant vinden. Wél zijn ze bijvoorbeeld gek op het schrijven van verhalen. Creatief schrijven is iets waar ik graag meer tijd voor vrij wil maken. Het vergroot naast de schrijfvaardigheid het leesplezier en het tekstbegrip bij leerlingen (Janssen & Van den Bergh, 2010). Er zijn vele werkvormen mogelijk om bezig te zijn met creatief schrijven in de klas. Wel is het belangrijk dat de werkvorm die je kiest, de leerlingen in staat stelt om teksten uit te wisselen en elkaar van feedback te voorzien, wat onderdeel is van het Stappenplan Creatief Schrijven van Lems (2013). Belangrijk is ook dat kinderen betrokken zijn bij de opdracht, dat het onderwerp hen aanspreekt, dat zij de kans krijgen verbeteringen aan te brengen en dat zij hun teksten kunnen presenteren.

Bij elk van deze opdrachten is het verstandig om duidelijk te zijn over de eisen die aan de opdracht worden gesteld. Zo kunnen kinderen elkaar ook op een gestructureerde manier van feedback voorzien, omdat ze weten waar ze op moeten letten. Denk hierbij aan hoofdletters, leestekens, spelling en begrijpelijkheid.

creatief-schrijven

Verrassingswoord

Laat de kinderen klaar zitten met een blaadje of schriftje en een pen of potlood. Verzin een eerste zin, of, nog leuker, laat één van de leerlingen een startzin bedenken. Voorbeelden zijn: ‘Ergens, in een land hier ver vandaan, woonde een..’, of ‘Toen het plotseling donker werd in de kamer..’.

De kinderen schrijven de eerste zin op, en gaan hierna zelf verder. Het leuke bij deze werkvorm is dat je als leerkracht iedere minuut een willekeurig woord opnoemt. Je kunt het zo gek niet bedenken, alles kan! De kinderen moeten op dat moment dit willekeurige woord in hun verhaal verwerken. Het kan dus zijn dat een leerling net bezig was met een spannend verhaal over een topcrimineel, waarna hij of zij ineens het woord ‘taart’ in het verhaal moet zien te passen. Laat aan het eind een aantal kinderen hun verhaal voorlezen of wissel de verhalen uit en laat leerlingen elkaar tips en tops geven. Originele verhalen gegarandeerd!

Een digitaal boek met Bookcreator

Laat de leerlingen (in groepjes) een digitaal boek maken. Laat de leerlingen eerst in groepjes een kort verhaal uitwerken. Ze kunnen hierbij gebruik maken van een aantal vragen:

  • Over wie gaat het verhaal?
  • Waar speelt het verhaal zich af?
  • Wanneer speelt het verhaal zich af?
  • Welk probleem speelt er?
  • (Hoe) wordt het probleem opgelost?

Je kunt de leerlingen aan de hand van deze vragen vrijlaten om hier zelf invulling aan te geven, maar je zou de groepjes ook kaartjes kunnen laten grabbelen in een aantal categorieën: personages, locaties, problemen, momenten/tijdperken en oplossingen. Ze moeten dan creatief schrijven met de kaartjes die ze hebben gegrabbeld.

Nadat het verhaal is uitgeschreven, gaan de leerlingen tekeningen maken bij verschillende scènes uit het verhaal. Met de gratis app Bookcreator kunnen leerlingen zelf vervolgens heel gemakkelijk de tekeningen fotograferen en in het digitale boek plaatsen. Ook erg leuk: bij iedere tekening kan tekst worden ingesproken of getypt. Hoe leuk is het om deze boeken bijvoorbeeld aan de kleuters te laten zien?

creatief-schrijven-bookcreator

Stappenplan Bookcreator

In dit document staat stap-voor-stap uitgelegd hoe de leerlingen met Bookcreator aan de slag kunnen.

Doorgeefverhaal

De kinderen krijgen allemaal een los blaadje. Ze beginnen ieder voor zich aan een verhaal. Zet op het bord een timer aan, bijvoorbeeld op drie minuten, maar dit kun je natuurlijk zelf bepalen. Als de timer afgaat, wordt het blaadje met de klok mee doorgegeven aan de volgende leerling in het groepje. Iedere leerling heeft nu een stukje van een verhaal van een vorige leerling voor zich. De leerlingen schrijven verder aan dit verhaal totdat de timer weer afgaat en zij het blaadje opnieuw doorgeven. Je kunt dit net zo lang doen als je wilt. Laat na afloop een aantal leerlingen hun verhaal voorlezen.

Verzin een nieuw einde

Kijk met de kinderen een stukje van een film of lees een stukje voor uit een boek. Stop op een willekeurig moment en laat de kinderen het verhaal verder afschrijven.

Triolet

Een triolet is een gedicht dat bestaat uit acht regels. De eerste, vierde en zevende regel zijn hetzelfde. Ook de tweede en laatste regel zijn gelijk. Het schema van een triolet is als volgt:

A
B
a
A
a
b
A
B

Je kunt werken met een thema, een bepaalde vraag, een boek of filmpje als uitgangspunt. Het is prettig om de leerlingen eerst een associatie-woordweb te laten maken over alles waar ze aan denken bij het gekozen onderwerp. Dit geeft hen inspiratie voor woorden die in het triolet gebruikt kunnen worden. Hieronder een triolet dat een van mijn leerlingen maakte, over het thema zomer.

Bloedheet, dat is het vandaag.
De zweetdruppeltjes rollen over mijn lijf.
Alles gaat een beetje traag.
Bloedheet, dat is het vandaag.
De hele dag hoor ik dat geklaag.
Dit is hoe ik ons klaslokaal met 30 graden omschrijf.
Bloedheet, dat is het vandaag.
De zweetdruppeltjes rollen over mijn lijf.

Het maken van een triolet is voor sommige leerlingen best lastig. Laat kinderen elkaar eventueel helpen met rijmen of geef kinderen beschikking over een (online) rijmwoordenboek.

Schrijf een brief aan…

Bespreek met de leerlingen een onderwerp dat hen bezighoudt, bijvoorbeeld naar aanleiding van een van de stellingen van het Jeugdjournaal, die hier te vinden zijn. Gaat het bijvoorbeeld over verplichte muzieklessen voor kinderen? Of over het verbieden van het zwemmen in een rivier? Laat de leerlingen dan (in groepjes/tweetallen/individueel) een brief schrijven aan de gemeente om uit te leggen waarom dit zo belangrijk is of welke tips de leerlingen voor de gemeente hebben. Bespreek van tevoren hoe je iemand van de gemeente aanspreekt en hoe je zo’n brief afsluit.  Rouleer de brieven en laat andere leerlingen de brieven van elkaar nakijken. Hoe leuk is het om uiteindelijk ook echt een brief op te sturen!

Er zijn daarnaast diverse tijdschriften waar je een brief naartoe kunt sturen, zoals Donald Duck. En wist je dat je de minister-president ook een brief kunt sturen?

 

Op welke manier werk jij aan creatief schrijven in de klas? Het zou leuk zijn als ik dit artikel nog verder aan zou kunnen vullen met meer ideeën!

 

Bronnen:

Janssen, T., & Van den Bergh, H. (2010). Het effect van creatief schrijven op het lezen van korte verhalen. Levende Talen Tijdschrift, 11(1).

Lems, M. (2013). Weten waar de woorden zijn. Een methodiek creatief schrijven (2e herziene druk). Hillegom: SAAM uitgeverij.

Plezier tijdens het videobellen

Om contact te houden met de kinderen gebruik ik Google Meet.
Naast het beantwoorden van vragen, het geven van instructie en het kletsen over dingen kun je in Google Meet nog veel meer bedenken.
Op Facebook en samen met collega’s verzamelde ik ideeën voor vermaak op Google Meet. 😊

fun 4

Welkom

Heet iedereen aan het begin van een Meet welkom aan de hand van een
vraag. Het antwoord mag maar uit één zin bestaan.
Denk aan vragen zoals:
– Wat is er afgelopen tijd goed gelukt?
– Wat heb jij gedaan waar je blij van werd?
– Hoe lukt het om aan je werk te beginnen nu de leerkracht niet mee kijkt?
– Op welke manier heb je een boze bui opgelost?
– Hoe zorg je voor rust in je hoofd?
Je kunt aan de hand van de antwoorden iemand even laten vertellen.

Zoek en kom terug met …

Alle deelnemers zetten hun microfoon uit. De spelleider noemt een voorwerp, telt drie, twee, één en iedereen gaat op zoek naar dat voorwerp. Als je het voorwerp in beeld kunt laten zien, noem je je naam. Wie dit het snelst doet, krijgt een punt.
Voorwerpen kunnen zijn: een wc-rol, een ei, een gieter, een fles shampoo, een zonnebril, een zak chips.
Variaties:
* Zoek een voorwerp met een … (spellingcategorie invullen). Bijvoorbeeld de korte ei of een lange klank.
* Zoek een voorwerp met als beginletter … (letter invullen).

Levend kwartet

Dit is een variatie van de eerste activiteit. Nu moeten alle deelnemers vier dingen pakken. Vier verschillende sokken, vier knuffels, vier stuks fruit, enzovoorts.

Rondleiding

Kies iedere Meet een of twee leerlingen uit die een korte rondleiding geven door hun huis.
Laat de rondleiding niet langer dan twee minuten duren. Andere leerlingen zouden vragen kunnen stellen.

Energizers

Alle deelnemers hebben een dobbelsteen. Bedenk bij elk cijfer (1 t/m 6) een activiteit. Bijvoorbeeld de trap op en af rennen, 10 jumping jacks. Eén leerling gooit de dobbelsteen, noemt het getal en iedereen doet die activiteit.

Alfabet

Alle deelnemers hebben pen en papier nodig. De opdracht is: “Schrijf zoveel mogelijk dieren (of een ander onderwerp) op met een bepaalde letter. Daarna samen bespreken. Elk antwoord dat meer dan 1 keer is opgeschreven is een punt waard. Ben jij de enige met dat woord? Dan is dat woord 5 punten waard.

Uitbeelden

Kies een thema. Vraag wie iets binnen dat thema wil uitbeelden. Diegene beeldt uit, de rest raadt en zet zijn/haar antwoord in de chat.
Thema’s: beroepen, sport, locaties, enzovoort.

Ra, ra wat hoor ik?

De spelleider zet de webcam uit en maakt een geluid. De deelnemers raden welk geluid er wordt gemaakt. Als het goed geraden is, doet de spelleider de webcam weer aan en laat zien wat het geluid was.
De eerste keer leidt  de leerkracht dit spel. Daarna kan een leerling de spelleider zijn.

Woordpakket spelling

Iedereen heeft het huidige woordpakket van spelling in de buurt.
Hiermee kun je verschillende dingen doen. Je kunt woorden laten uitbeelden en raden. Of je laat woorden omschrijven en dan raden.

Quiz

Je kunt via Google Meet je scherm delen met je leerlingen. Dit maakt het mogelijk om samen een Kahootquiz te spelen. Tip: laat de kinderen hun scherm gebruiken als scherm en een telefoon om de antwoorden te geven.
Natuurlijk kun je ook andere quizzen doen: een (leerzame) pubquiz of “petje-op-petje-af”.

Rekenbingo

Dit idee én haar bingo mag ik delen van Noortje Pennings.
De kinderen hebben pen en papier nodig.
Download deze Powerpointpresentatie, deel je scherm met je leerlingen en het wijst zich verder vanzelf.

Ra, ra, wie is dit?

Vraag alle leerlingen een babyfoto van zichzelf naar je te sturen. Maak een PowerPointpresentatie  van deze foto’s en speel de volgende keer een quiz “Wie is wie?”.
Je kunt de Powerpoint natuurlijk ook als opdracht geven en klaarzetten in bijvoorbeeld Google Classroom of op een Padlet.
Dit kan je natuurlijk ook doen met foto’s van huisdieren, familieleden, werkplekken, voordeuren, enzovoort. 🙂

Tongbrekers

Zet een tongbreker in de chat laat een aantal kinderen deze zo snel mogelijk drie keer voorlezen.

Galgje en Lingo

Alle deelnemers pakken pen en papier. De spelleider geeft de beurten en alle deelnemers schrijven mee. In de chat kunnen ze aangeven wie een letter of woord wil raden. De spelleider zou dat ook zelf kunnen bepalen.

 

Hebben jullie nog meer ideeën? Zet ze bij reacties.  🙂

Google Meet – contact op afstand in een paar klikken

Voor iedereen die een Google-account heeft, is Google (Hangouts) Meet een heel gemakkelijke tool om op afstand contact te hebben met elkaar.

Wij op school werken dankzij Heutink in MOO: Mijn Omgeving Online. Hierdoor hebben alle collega’s en alle leerlingen een Google-account, dat ze ook thuis kunnen gebruiken. Je logt gewoon in, zoals je dat op school ook gewend bent.

In dit blogartikel leg ik je uit hoe je met een paar klikken online contact kan maken met één tot wel  honderd personen.

Vergadering starten

Degene die de vergadering start gaat eerst naar de website van Google.
Rechts bovenin beeld staat je letter en ziet je negen puntjes.
Klik op de negen puntjes.

Vervolgens klik je op “Meet”.

Nu kom je In de Google Meet en kun je een vergadering starten, door op het plusje te drukken.

Geef je meeting een naam en klik op “Doorgaan”.

In de adresbalk verschijnt nu een link en jij krijgt dit scherm.

Klik op “Nu deelnemen” en stuur de link naar de mensen die mogen deelnemen.

Afspraken

Vraag alle deelnemers om hun microfoon uit te zetten.
Dat doen ze door op het grote scherm te klikken. Dan ontstaat er onderin een grijze balk met:
* een microfoon (om de microfoon aan en uit te zetten)
* een telefoon (om uit de meeting te gaan)
* een camera (om de camera aan en uit te zetten)
De gespreksleider geeft de beurten. De deelnemer die aan de beurt is, zet de microfoon aan en aan het eind van zijn beurt weer uit.

Chatten

Rechtsboven in beeld zie je een spreekwolkje. Dit is de chatfunctie. Hierin kunnen deelnemers ook antwoord geven op de gestelde vraag of aangeven dat ze graag de spreekbeurt willen.

Corona-tijd

Ik heb nu elke dag een meeting met de groep. We bespreken van alles.
* Hoe is deze periode voor iedereen?
* Hoe is het thuis geregeld met afspraken, stilte-uurtjes, enzovoort?
* Hoe voelen jullie je?
* Wat mis je het meest?
* Wat vind je juist leuk aan deze periode?
* Wat doen we met de jarigen?
* Zouden de musical en het kamp wel doorgaan?
* Heb je al een leuke 1 april grap?
* Ben je al op Berenjacht geweest?
* Wat wil je verder nog vertellen?

De kinderen die vragen hebben over de leerstof blijven aan het eind even hangen, zodat ik hen persoonlijk kan helpen.

Op zijn Twitteraccount deelt Kees van Overveld dit handige schema.

Download hier bovenstaande handleiding “Google Meet – contact op afstand in een paar klikken”.

 

Lees ook:

Plezier tijdens het videobellen

Educatieve websites voor groep 5 t/m 8

Ben je ook altijd op zoek naar educatieve websites voor je leerlingen? Online oefenen, leerspelletjes en instructiefilmpjes. Altijd handig voor in de weektaak, voor thuis of gewoon ter ondersteuning.

Ik heb een overzicht gemaakt met educatieve websites voor de groepen 5 t/m 8. Per vak heb ik de websites onderverdeeld. Bovendien heb ik er een korte beschrijving aan toegevoegd.

Onderaan de lijst vind je een Word-document met al deze websites.
Aanvullingen zijn altijd welkom!

(Bijna) alle vakken:

https://www.squla.nl/home-nl
Onder schooltijd gratis: alle vakken oefenen.

https://www.kids4cito.nl/
Gratis oefenen voor cito- en eindtoetsen. Groep 6-7-8

https://oefensite.rendierhof.nl/
Online oefenen.

https://www.jmonline.nl/
Online oefenen.

https://www.junioreinstein.nl/
Scroll naar beneden en kies je vak. Kies vervolgens je groep.

https://www.digipuzzle.net/nl/leerspellen/
Leerspellen.

http://oud.onlineklas.nl/index.asp
Rekenen, top en taal online oefenen.

Citotrainer
Groep 5

https://leestrainer.nl/toets5/index.htm
Groep 6
https://leestrainer.nl/toets6/overzicht.htm
Groep 7-8
https://leestrainer.nl/Oefenopgaven.htm

Rekenen

https://www.redactiesommen.nl/
Online redactiesommen oefenen.

https://www.sommenmaker.nl/
Online oefenen én werkbladen maken.

https://www.klokrekenen.nl/maakwerkblad
Klokkijken: online oefenen én werkbladen maken.

https://www.tempotoets.nl/keersommen/
rekenen op tempo: hoeveel sommen maak jij in 4 minuten?

https://www.tafeldiploma.nl/
Tafels van 1 t/m 12 online oefenen.

http://rekentoppers.nl/
Online oefenen: veel verschillende rekensommen, op tempo.

https://www.rekenspelletjes.nu/
Rekenspelletjes voor groep 3 t/m 8.

https://www.sommenfabriek.nl/
Per onderdeel vind je hier uitlegvideo’s.

Spelling

https://basisonderwijs.online/spellingsregels-flipping-the-classroom.html
Instructiefilmpjes.

https://www.spellingoefenen.nl/
Online oefenen, spelletjes en dictees

https://basisonderwijs.online/woordenflitsen.html
Woorden flitsen.

https://basisonderwijs.online/spellingoefenen.html
Oefen online met auditieve ondersteuning.


Taal

https://www.jufmelis.nl/
Verschillende oefeningen oor grammatica, spelling, werkwoordspelling en woordenschat.

https://www.meesterklaas.nl/
Online oefenen: werkwoordspelling, ontleden, spelling en meer taalonderdelen.


Lezen

https://www.avi-lezen.nl/site/k-portal/kinderen.htm
Online AVI lezen.

http://oefenplein.nl/begrijpend-lezen
Online begrijpend lezen oefenen.


Woordzoeker maken
https://www.woordzoekermaken.nl/woordzoekermaken.php
Zelf woordzoekers maken.

Muziek
https://www.incredibox.com/demo/
Sleep de iconen naar de mannetjes en er ontstaat een lied.

Toekomstkunde
https://www.wwf.nl/jeugd/educatie/toekomstkunde
Gratis lesmateriaal voor groep 5 t/m 8 over natuur, klimaat, duurzaamheid en wilde dieren, waarbij kinderen zelf ontdekken wat zij kunnen doen voor een betere toekomst.

Schooltv
https://schooltv.nl/
Héél veel educatieve filmpjes, die je per leeftijd kan kiezen.

boy-doing-homework-with-laptop_23-2148019097Download bovenstaande tekst in een Word-document.

 

Bekijk ook de thuisopdrachten van onze vakleerkracht handenarbeid.

Bekijk ook de gymideeën voor thuis van onze vakleerkracht gym.